Strona g這wnaO AkademiPress RoomKontaktABS Auto

Gabinet grozy

Cz窷ci Truck

Patroni i Organizatorzy

Kontakt

Jaka jest minimalna g喚boko嗆 bie積ika w oponie letniej?

4 mm

1,6 mm

1 mm

Uk豉d ch這dzenia


Nie mniej, nie wi璚ej
Temperatura silnika 

Uk豉d ch這dzenia pe軟i w naszym aucie niezwykle wa積 rol. Warto zrozumie jego zasad dzia豉nia aby szybko i trafnie reagowa na wszelkie anomalie pracy, kt鏎e mog okaza si brzemienne w skutkach...

W lecie uk豉d ch這dniczy zabezpiecza silnik przed przegrzaniem . Zim – gwarantuje optymaln temperatur pracy, ogrzewa przedzia pasa瞠rski samochodu i podgrzewa niekt鏎e elementy wyposa瞠nia dodatkowego – takie jak na przyk豉d reduktor w instalacji gazowej. Trudno zapomnie o wp造wie uk豉du ch這dzenia na bezpiecze雟two jazdy – to dzi瘯i niemu w czasie jazdy mamy odparowane, czy odszronione szyby. Sprawno嗆 uk豉du ch這dzenia wp造wa na jeszcze jeden element – ekonomik eksploatacji. Od tego jak szybko silnik osi庵a optymaln temperatur pracy i czy w og鏊e j osi庵a zale篡 zu篡cie paliwa. W skrajnych przypadkach zim, oszcz璠no軼i mo積a mierzy w litrach na ka盥e sto kilometr闚!

Zasada dzia豉nia
W wi瘯szo軼i samochod闚 producenci stosuj wymuszony obieg cieczy ch這dz帷ej. Ciecz poruszana specjaln pomp kr捫y w tzw. p豉szczu wodnym bloku silnika, przep造wa przez kana造 „wodne” w g這wicy, dociera do nagrzewnicy wn皻rza i oczywi軼ie do ch這dnicy. Obszar „silnik – nagrzewnica” nazywamy obiegiem ma造m, a obszar „silnik – ch這dnica” – obiegiem du篡m. Przep造w pomi璠zy obiegiem ma造m i du篡m reguluje termostat, czyli co w rodzaju klapki, kt鏎a otwiera si b康 zamyka w zale積o軼i od temperatury. Chodzi o to aby silnik maksymalnie szybko uzyskiwa optymalne warunki pracy, a p騧niej by skutecznie chroniony przed dalszym przegrzewaniem.
Wi瘯szo嗆 uk豉d闚 ch這dzenia jest hermetycznie zamkni皻a i pracuje pod odpowiednim ci郾ieniem, kt鏎e – podobnie jak w szybkowarach – podnosi temperatur wrzenia p造nu o kilka czy nawet kilkana軼ie stopni. Nic dziwnego, 瞠 czerwona kontrolka uk豉du ch這dzenia zapala si dopiero przy 110 czy nawet 120 stopniach.  

Zanieczyszczenia
Wraz z wiekiem samochodu pogarsza si dro積o嗆 uk豉du ch這dzenia. W kana豉ch „wodnych” pojawia si osad wynikaj帷y m.in. z korozji samych kana堯w. Olbrzymi wp造w na to niekorzystne zjawisko ma oczywi軼ie jako嗆 p造nu ch這dz帷ego. Najbardziej szkodliwe skutki ma woda, stosowana przez niekt鏎ych kierowc闚 w okresie letnim. R闚nie niekorzystne jest maksymalne wyd逝瘸nie okresu eksploatacji p造nu, kt鏎y co kilka lat powinien by po prostu wymieniany na nowy.
Zanieczyszczenia w kana豉ch „wodnych” s bardzo trudne do usuni璚ia. Cz瘰to nie pomagaj nawet specjalne p逝kanki. W skrajnych przypadkach silniki „zakamienione” maj tendencje do przegrzewania.
Powa積ym problemem s tak瞠 zanieczyszczenia nagrzewnicy wn皻rza, bo tylko w nielicznych samochodach jest do niej wygodny dost瘼. Zazwyczaj jest zabudowana g喚boko pod desk rozdzielcz i aby j wyj望 trzeba po鈍i璚i na to ca貫 popo逝dnie. Je郵i nagrzewnica jest niedro積a (zatkana osadami) zim auto zostaje pozbawione ogrzewania, co w zasadzie uniemo磧iwia jazd z powodu zamarzaj帷ych szyb. Problemem s tak瞠 jej rozszczelnienia – nie da si przecie je寮zi z gor帷ym p造nem kapi帷ym na nogi.

Ch這dnica
Wielu mechanik闚 uwa瘸, 瞠 nowa ch這dnica daje autu nowe 篡cie. Trudno si z tym nie zgodzi, zw豉szcza w przypadku pojazd闚 eksploatowanych w wielkomiejskich korkach. Wewn皻rzna budowa ch這dnicy jest zdecydowanie bardziej misterna ni pozosta造ch element闚 uk豉du ch這dzenia. Kana造 przep造wowe s tu zdecydowanie w篹sze, st康 zatykaj si znacznie szybciej. Jako嗆 ch這dnicy sprawdza si niezwykle prosto. Po zatrzymaniu samochodu i upewnieniu si, 瞠 nie zagra瘸 nam wentylator ch這dnicy mo瞠my przy這篡 d這 do ch這dnicy. Je郵i ma jednakow temperatur na ca貫j powierzchni – jest w dobrym stanie. Je郵i cz窷 jest ciep豉 a cz窷 zimna – to znaczy, 瞠 mamy problem, kt鏎ego rozwi您aniem jest p逝kanie ch這dnicy, wymiana jej rdzenia lub po prostu wymiana ca貫j ch這dnicy. Po wymianie b康 rzetelnej naprawie ch這dnicy praca uk豉du staje si niezwykle stabilna – niezale積ie od obci捫enia samochodu, o ile oczywi軼ie inne istotne elementy  s sprawne.

Termostat
Jak wspomnieli鄉y – termostat steruje przep造wem cieczy pomi璠zy ma造m i du篡m obiegiem. Od niego zale篡 w豉郾ie to, czy zim b璠ziemy mieli ciep貫 wn皻rze czy te do auta trzeba b璠zie zabiera ciep陰 czapk. Warto zauwa篡, 瞠 wielu kierowc闚 starszych samochod闚 wyci庵a w lecie termostat i je寮zi bez niego. Powodem s wspomniane problemy z ch這dnic lub samym termostatem. W efekcie zim auto nie ma najmniejszej szansy si prawid這wo zagrza i ... pobija rekordy w spalaniu. Maj帷 na uwadze fakt, 瞠 wi瘯szo嗆 termostat闚 kosztuje od 20 – 60 z這tych nie warto na tym oszcz璠za – inwestycja w nowy termostat zim powinna si bardzo szybko zwr鏂i pod dystrybutorem paliwa.
Uwaga – je郵i termostat zablokuje si w pozycji zamkni皻ej mo積a bardzo 豉two przegrza silnik – objawem usterki b璠zie sygna kontrolki temperatury i ... zimna ch這dnica.

Czujnik i wentylator
Nawet zim mo瞠my przegrza silnik je郵i do ch這dnicy nie b璠zie dociera dostateczna ilo嗆 powietrza. Podczas jazdy wystarczaj帷y jest zwykle przep造w naturalny. Na postoju czy w korku niezb璠na jest praca wentylatora. Sygna貫m dla jego startu jest oczywi軼ie zwarcie styk闚 czujnika temperatury. To oczywi軼ie dotyczy uk豉du z wentylatorami elektrycznymi. W silnikach z wentylatorem osadzonym na kole pasowym nap璠zanym przez silnik, o w陰czeniu wentylatora i wy陰czeniu decyduje sprz璕ie趾o wiskotyczne, kt鏎e znajduje si wewn徠rz ko豉 pasowego. Kiedy silnik jest zimny – wentylator kreci si swobodnie popychany p璠em powietrza. Kiedy robi si ciep這 – sprz璕ie趾o blokuje si i wentylator kreci si z maksymaln pr璠ko軼i – tak na jak pozwala prze這瞠nie k馧 pasowych.
Powa積ym problemem w starszych samochodach lub w autach powypadkowych s ubytki w 這patkach wentylatora, kt鏎e powoduj jego niewyr闚nowa瞠nie. Generuje to drgania podczas pracy a w skrajnych przypadkach mo瞠 prowadzi do oberwania wentylatora.

Pompa cieczy
Nieustanny obieg cieczy ch這dz帷ej wymusza pompa cieczy. Zazwyczaj jest ona urz康zeniem trwa造m, kt鏎ego usterki nie maj zwykle wp造wu na wydajno嗆 uk豉du. Problemem s na og馧 wycieki p造nu spod uszczelnie pompy lub g這郾a praca jej u這篡skowania. Obu przypadk闚 nie wolno lekcewa篡, ale te nie oznaczaj gwa速ownej przerwy w podr騜y. Po prostu – w miar mo磧iwo軼i trzeba je jak najszybciej usun望 wymieniaj帷 pomp na now. Ubytki p造nu ko鎍z si przegrzaniem uk豉du a ha豉s 這篡sk - zatarciem pompy co mo瞠 prowadzi do zerwania paska kt鏎y j nap璠za. Je郵i jest to jednocze郾ie pasek rozrz康u – usterka ko鎍zy si w zasadzie remontem silnika.

Uszczelka pod g這wic
Je郵i uk豉d ch這dzenia jest sprawny a mimo to p造n ma tendencje do przegrzewania, mo瞠 to zwiastowa problemy z uszczelk pod g這wic. Dodatkowym symptomem s twardniej帷e w篹e uk豉du ch這dzenia. Chodzi o to, 瞠 do uk豉du ch這dzenia przedostaj si spaliny z kom鏎 spalania. Wiele serwis闚 wyposa穎nych jest w tester uk豉du ch這dzenia, kt鏎y mierzy ci郾ienie robocze uk豉du lub sygnalizuje obecno嗆 spalin w uk豉dzie (test chemiczny). Niestety – wymiana uszczelki pod g這wic oznacza spore wydatki i przynajmniej jeden dzie w serwisie. Koszt takiej operacji w popularnym aucie to ok. 400  – 600 z.

Ubytki
Ka盥y samoch鏚 wyposa穎ny jest w zbiorniczek wyr闚nawczy z podzia趾 na kt鏎ej mo瞠my kontrolowa poziom p造nu ch這dniczego. Czasem zbiorniczek jest wyra幡ie oddzielonym elementem, czasem to po prostu fragment ch這dnicy. Na skali znajdziemy poziom minimum i maksimum. P造n zawsze powinien utrzymywa si pomi璠zy stanami. Z biegiem lat niewielka cz窷 p造nu odparowuje , cho uk豉d z za這瞠nia jest szczelny. Gorzej je郵i p造n znika w szybszym tempie – np. w ilo軼iach zauwa瘸lnych ka盥ego dnia. Je郵i znajdziemy miejsce wycieku – wystarczy usun望 nieszczelno嗆, uzupe軟i p造n i odpowietrzy uk豉d. Je郵i nieszczelno軼i nie ma – mo瞠 zwiastowa to powa積iejsze k這poty – np. usterk uszczelki pod g這wica lub p瘯ni璚ie kana堯w  cieczy w g這wicy. Ubytk闚 cieczy nie wolno zatem lekcewa篡. Tym bardziej, 瞠 trudno kupowa codziennie nowe opakowanie p造nu ch這dz帷ego, bo przecie wody – zw豉szcza zim – nie nale篡 dolewa.  

Nie tylko silnik
Popularyzacja samochodowych instalacji gazowych nak豉da na uk豉d ch這dzenia jeszcze jeden obowi您ek. Ciecz musi podgrzewa reduktor parownik – w kt鏎ym gaz docieraj帷y w stanie ciek造m ze zbiornika przechodzi w stan lotny aby dosta si do kolektora ss帷ego. Przy tej przemianie absorbowane s spore ilo軼i ciep豉, co z zewn徠rz postrzegamy jako zamarzanie reduktora. Uk豉d podgrzewania p造nem ch這dz帷ym ma tutaj kluczowe znaczenie. O ile latem przy ma造m obci捫eniu (ma豉 pr璠ko嗆 jazdy) reduktor jako sobie radzi, zim mo瞠 zamarzn望 na amen uniemo磧iwiaj帷 przep造w gazu. Wynika z tego jasno, 瞠 auta z instalacj gazow s niezwykle wymagaj帷e dla uk豉du ch這dzenia – tylko 100% sprawno軼i gwarantuje bezbolesne przetrzymanie okresu zimowego.
Warto doda, 瞠 temperatura spalania LPG jest nieco wy窺za ni benzyny i dla bezpiecze雟twa g這wicy nadwy磬a ta musi tak瞠 zosta skompensowana przez uk豉d chodzenia.

P造n ch這dniczy
Sk豉d p造nu ch這dniczego chroni przed zamarzaniem i ... przegrzewaniem. Wi瘯szo嗆 p造n闚 dost瘼nych na rynku krzepnie gdzie w okolicy –37 0C a do wrzenia dochodzi dopiero przy 110 – 120  0C. Najlepsze p造ny „gotuj si” w +140 oC. Producenci samochod闚 bior pod uwag te w豉軼iwo軼i, st康 zalewanie wsp馧czesnych uk豉d闚 wod jest niedopuszczalne.
Zakres temperaturowy to oczywi軼ie nie jedyne kryterium jako軼i p造nu. Od wsp馧czesnych 鈔odk闚 oczekuje si tak瞠 innych w豉軼iwo軼i chemicznych. Na przyk豉d takich, kt鏎e chroni uk豉d ch這dzenia przed zu篡ciem i minimalizuj proces tworzenia si osad闚.. Na szcz窷cie najgorsze, p造ny znikn窸y ju dawno z p馧ek sklepowych a w ich miejsce pojawi豉 si ca豉 gama, w kt鏎ej naprawd trudno co wybra. Ta雟ze, dro窺ze, o r騜nych kolorach siej w g這wach kierowc闚 prawdziwy zam皻. Skoro ka盥y nadaje si do wsp馧czesnych pojazd闚 to po co przep豉ca?
Wi瘯szo嗆 p造n闚 bazuje na glikolach etylenowych lub propylenowych. Pierwsze z wymienionych s ta雟ze w produkcji. Drugie – dro窺ze, ale mniej szkodliwe, bardziej ekologiczne, lepiej znosz ekstremalnie niskie temperatury. Wi瘯szo嗆 p造n闚 ch這dniczych dzi瘯i zawarto軼i zestawu dodatk闚 przeciwkorozyjnych, antyutleniaczy, stabilizator闚 i 鈔odk闚 antypieni帷ych, skutecznie chroni metale uk豉du ch這dzenia przed korozj, a elementom gumowym zapewnia nale篡t trwa這嗆. Najwy窺zej klasy produkty s odporne na starzenie i pozwalaj na wieloletni (np. 6 lat) eksploatacj. Nie zawieraj azotyn闚, amin, fosforan闚, boran闚 ani krzemian闚. W ekstremalnie niskich temperaturach nie zamarzaj lecz przybieraj posta 瞠lu, dzi瘯i czemu s ca趾owicie bezpieczne dla bloku silnika. Wybieraj帷 p造n warto zatem poradzi si sprzedawcy lub – jeszcze lepiej – mechanika. W ostateczno軼i pozostaje instrukcja obs逝gi samochodu w kt鏎ej zazwyczaj nie znajdziemy wskazania na konkretna mark ale kryteria parametr闚 jakie p造n musi spe軟ia.
Wlewaj帷 nowy p造n nale篡 przestrzega instrukcji na jego opakowaniu. Kluczem do sukcesu s w豉軼iwe proporcje koncentratu i wody. Zbyt du瞠 st篹enie p造nu jest tak samo niedobre jak zbyt ma貫 i podnosi temperatur krzepni璚ia.
Uwaga – nie wszystkie p造ny s ze sob mieszalne. Ich kolor nie ma przy tym zwykle 瘸dnego znaczenia. Je郵i nie mamy pewno軼i co znajduje si w uk豉dzie, lepiej po prostu wymieni p造n. Zawsze nale篡 trzyma si instrukcji i stosowa proporcje koncentrat – woda takie, jakie podane s na opakowaniu.

 


2006 © Akademia Bezpiecznego Samochodu